أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

93

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

و خداى را شناسد و اعتقاد كند كه آنچه از قبل خداى تعالى بوى مىرسد صلاح وى در آنست خداى تعالى دل وى را راه نمايد يعنى باوى لطف كند تا دل وى روشن گردد و طاعات و خيرات در زيادت گرداند . ابن عبّاس گفت : راه نمايد دل ويرا بكلمهء استرجاع تا « إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ » بر زبان راند به آن راضى شود و تسليم كند . ابو بكر ورّاق گفت : راه نمايد دل ويرا بشكر و صبر تا در نعمت شكر كند و در محنت صبر . ضحّاك گفت : راه نمايد دل ويرا تا بداند كه آنچه بوى خواهد رسيد از وى در نگذرد و آنچه بوى نخواهد رسيد هرگز بوى نرسد . و خداى تعالى به همه چيزى عالم است و دانا ، و خداى را طاعت داريد و رسول ويرا فرمان بريد ، اگر برگرديد و پشت بر فرمان خداى تعالى و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آوريد و بال آن راجع با نفسهاى شما باشد بر رسول ما رسانيدن پيغامى روشن است و كار وى جز اين نيست ، خداى تعالى است آنكه جز از وى خدائى نيست بر خداى تعالى بايد كه توكّل و اعتماد كنند مؤمنان نه بر غير وى . [ سوره التغابن ( 64 ) : آيات 14 تا 15 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ( 14 ) إِنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ اللَّهُ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ ( 15 ) اى مؤمنان و اى گرويدگان از زنان شما و فرزندان شما زنانىاند و فرزندانىاند كه دشمنان شمااند از ايشان حذر كنيد و از بدى و غائلهء ايشان بر حذر باشيد و اين آيت در حقّ كسانى آمد كه خواستند تا هجرت كنند و از مكّه با مدينه شوند دوستى زن و فرزند و اموال و اسباب دامنگير ايشان شد و از جملهء ايشان عوف بن مالك الاشجعى « 1 » بود كه وى خداوند اهل و مال و فرزندان بود هر گه كه خواستى تا هجرت كند ايشان در پيش وى بگريستندى و دلتنگى كردندى و گفتندى : ما بىتو چگونه كنيم و زندگانى بىتو چگونه باشد ما را ؟ ! وى هجرت ترك كرد خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : گفتار ايشان مشنويد و متابع رأى ايشان مباشيد چون جماعتى بمدينه مىرفتند فقه و علم شريعت مىآموختند و پايه و منزلت ايشان بر ديگران زيادت مىشد

--> ( 1 ) - خرزجى گفته : « عوف بن مالك الاشجعىّ الغطفانى كانت معه راية اشجع يوم الفتح » .